Category Archives: Янгиликлар

519

МАДАГАСКАРДА ЛЕМУРЛАРНИНГ ЯНГИ ТУРИ ТОПИЛДИ

lemur-51

Олимлар Мадагаскар оролининг шимолида яшовчи, митти лемурлар туркумига кирувчи янги лимур турини топишди.  Жажжи ҳайвон оролга АҚШ, Мадагаскар ва Австралия олимлари томонидан ҳамкорликда уюштирилган эспедиция даврида топилди.  Лимур танасининг узунлиги 12,4 сантиметр, думининг узунлиги 15,5 см. Оғирлиги 125 грамм. Янги тур Global Wildlife Conservation экологик ташкилотининг раиси Брайан Шет  шарафига Cheirogaleus shethi деб номланди.

ПАШШАНИНГ ЯНГИ ХАВФИ

Падальная-муха

Хитой ва АҚШ олимлари оддий хонаки пашшани чуқурроқ ўрганишлари натижасида улар резистент генини тарқатишини аниқлашди. Хитойнинг йирик шаҳарларидаги касалхоналарида даволанаётган хасталарнинг бир фоизи уларни даволашда қўлланилмаган колистин антибиотикига нисбатан  иммунитет шаклланганлигини аниқлашган. Олимларнинг фикрига кўра, антибиотикларга нисбатан барқарор генни одамлар оддий хонаки пашшалар орқали юқтиришган.  Қонида ген мавжуд хасталарнинг барчаси фермалар ёнида яшашлари маълум бўлган.

ГЕРМАНИЯ ТЎЛИҚ ЭЛЕКТРОМОБИЛЛАРГА ЎТАДИ

электромобиль

Германиянинг Федерал ерлар Кенгаши 2030 йилга қадар  бензин ва дизель ёқилғида юрувчи автомобиллар ишлаб чиқилишини тўхтатиб, тўлиқ атроф-муҳитни ифлослантирмайдиган электромобилларга ўтиш таклифи билан чиқди. Айни пайтда Германия ҳукумати  Еврокомиссияга “экологик жиҳатдан нейтрал транспорт воситасига ўтиш” учун транспортга нисбатан мавжуд солиқ тўловларини қайта кўриб чиқиш таклифи билан чиқди.  Мазкур фаолият Глобал иқлим ўзгариши оқибатларини камайтириб борасида олға ташланган қадамдир.

Ҳиндистон иқлим бўйича Париж битимига қўшилди

Страна-Индия 

Мамлакат Битимни имзолаган 62 аъзо бўлди. Париж Битимини қўллаб-қувватлаган 200 та мамлакат ичида Ҳиндистон ҳукумати  узоқни кўра билиши билан қўшни мамлакатлардан ажралиб туради. Яқин келажакда Ҳиндистон ҳукумати атмосферага чиқариб ташланадиган ва иссиқхона эффектини берадиган газлар миқдорини  қисқарттириб, ҳаво ҳароратининг кўтарилишини камайишига ўз ҳиссасини қўшмоқчи эканлигини билдирди.

Н.Қосимова тайёрлади

Ҳаводан карбонат ангидрид йиғувчи завод

швейцария

Швейцарияда ҳаводан карбонат ангидрид йиғувчи дунёдаги илк завод ишга тушди. Завод йилига 900 тонна CO2 йиғмоқчи. Бу миқдор 200 та автомобиль бир йилда чиқарадиган карбонат ангидридга тенг. Компания олинган газни сабзавотлар етиштиришга йўналтирмоқчи. Бироқ завод йиғадиган газ сайёрамиз миқёсида арзимаган миқдорга тенг. Climeworks завод шундай технологиялар ёрдамида жаҳондаги CO2 миқдорининг 1 фоизини йиғади. Бундай миқдордаги газни йиғиш учун эса 250 мингта шундай заводдан керак бўлади.

 Гигант астероид учиб ўтди

астерооид

Ёзнинг биринчи кунида Ерга нисбатан яқин масофадан гигант астероид учиб ўтди. Осмон жисми мовий сайёрага жуда яқин — атиги 3 миллион километрга яқин масофадан ўтади, бу коинот кенгликларида жуда яқин масофа саналади. Астрономлар, умуман олганда, астероид Ерга таҳдид туғдирмайди дейишса-да, у сайёрамиз учун хавфли объект ҳисобланади. Маълумотларга кўра, астреоид диаметри – таҳминан 900 метр.

 Шри-Ланкада сув тошқини

шри Ланка

Шри-Ланкада юз берган сув тошқинлари туфайли ҳалок бўлганлар сони 193 кишига етди, яна 94 инсон бедарак йўқолган, деб ҳисобланмоқда. Аввалроқ 177 инсон ҳалок бўлгани ва 109 нафари бедарак йўқолгани маълум қилинганди. Мамлакатнинг турли туманларидаги сув тошқинларига жума куни бошланган кучли ёмғирлар сабаб бўлган. Таҳминан 600 минг киши сув тошқинлари ва кўчкилар туфайли ўз уйларини тарк этди, 1,3 мингдан ортиқ уйлар вайрон бўлди, яна тахминан етти минг уй зарар кўрган. Ҳукумат БМТ ва Жанубий Осиё давлатларига табиий офат оқибатларини бартараф этишда ёрдам сўраб мурожаат қилди.

Пекин ҳавосини тозалашда велосипедлардан фойдаланилади

пекин

Хитойда велосипед ижараси хизмати жуда ривожланган, мамлакатда бу иш билан шуғулланувчи ўттиздан ортиқ йирик компания бор. Уларнинг ҳар биридаги веложамланмалар сони юз минглаб велосипедлардан иборат. Норвегиялик олим Даан ихтиро қилган ҳаво тозаловчи миноралар ҳавога мусбат ионларни тарқатади, у инсон учун зарарли митти ва ўта зарарли зарраларга ёпишади ва минора ичига сўрилади. Бу технологияга кўра ҳавога тарқалган, бошқа усул билан йиғиб бўлмайдиган кичик заррачалар йиғилади.

Олимнинг қайд этишича, Хитой билан иш бошлашига сабаб, бу мамлакатда ҳукумат велотранспортнинг жорий этилишини тамоман қўллаб-қувватлаб келишидир.

Наргис ҚОСИМОВА тайёрлади

Бухоро вилояти сайёҳлик салоҳияти ривожлантирилади

Бухоро

Ўзбекистон Республикаси Президенти томондан 2017 йил 19 май куни 2017-2019 йилларда Бухоро шаҳри ва Бухоро вилояти сайёҳлик салоҳиятини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисидаги 2980-сонли қарор қабул қилинди.

Қарорда Бухоро шаҳри ва Бухоро вилояти сайёҳлик салоҳиятини янада ривожлантириш, сайёҳларнинг маданий меросимизнинг ноёб объектлари билан кенг танишишлари учун максимал қулай шароитларни яратиш, минтақада замонавий сайёҳлик инфратузилмасининг жадал ривожланишини таъминлаш, сайёҳлик, меҳмонхона ва транспорт хизматларининг замонавий талабларга мувофиқ ҳолда турларини кенгайтириш ва сифатини яхшилаш мақсадида қуйидагиларни амалга ошириш кўзда тутилган.

Ғалладан бўшаган майдонларга такрорий экин экилади

такрорий экин

Республиканинг иссиқ иқлим шароитини ҳисобга олиб  ғалладан бўшаган майдонларда такрорий экинларни экиб етиштириш ўта муҳим аҳамият касб этади.

Ўзбекистоннинг суғориладиган тупроқлари шароитида такрорий экинларни экиб ўстириш, ҳар бир гектар ердан қўшимча маҳсулот етиштиришга имконият яратади. Ушбу мақсадда 2017 йилда ғалладан бўшаган 954 343 гектар майдонларга такрорий экин экилиши режалаштирилган бўлиб, майдонларнинг асосий қисмига экспортбоп сабзавот, полиз ва картошка экинларини экиш кўзда тутилган.

 Қадимий қўлёзмаларни сақлаш яхшиланади

кулезма

Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти тарихий-маданий аҳамиятга молик қадимий қўлёзмалар ва замонавий ёзма манбаларни сақлаш ва ўрганиш бўйича Ўзбекистоннинг етакчи илмий-тадқиқот муассасаси сифатида белгиланди. Ўзбекистон Президенти 24 май куни тегишли қарорини имзолади. Шарқ қўлёзмалар фондини сақлаш ва реставрация қилиш, араб ёзувидаги ёзма ёдгорликлар ва эпиграфика намуналарини тадқиқ қилиш, уларнинг аслияти ҳамда ўзбек ва хорижий тилларга таржимасини нашр қилиш институт вазифаларидан этиб белгиланди.

«Нуриллабой» тарихий мажмуа реконструкция қилинади

Хива нуриллибой

Хивадаги «Нуриллабой» тарихий мажмуаси реставрация ва реконструкция қилиш тўғрисида Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси 19 майда қарор қабул қилди. Ҳужжатга мувофиқ, реконструкция ишлари Хиванинг тарихий-архитектуравий ва туристик салоҳиятини ривожлантириш, жамоатчиликни тарихий ёдгорликлар ҳамда ноёб маданий ва тарихий намуналар билан таништириш, шунингдек миллий маданият ва анъаналарни сақлашга хизмат қилиши лозим. Йил давомида тарихий мажмуада янги бинолар ҳам қурилади. Унинг ҳудудида қабуллар уйи, амфитеатр, галерея, ҳунармандчилик устахоналари ва миллий таомлар ресторани бунёд этилади. «Нуриллабой» тарихий мажмуаси — Хива хонларининг ёзги саройи бўлиб, хорижий мамлакатлар элчиларини қабул қилиш учун қурилган.

Наргис Қосимова тайёрлади

НИҚОБСИЗ ЭВЕРЕСТНИ ЗАБТ ЭТДИ

клиан Жорнет алпинист

Испаниялик альпинист Килиан Жорнет бир ҳафта ичида икки марта Эверест чўққисига ниқобсиз кўтарилди. 29 ёшли альпинист Эверестга 22 май куни кўтарилганди. Иккинчи уринишда у чўққига Тибет томондан кўтарилди. Номдор спортчи чўққига 27 май куни 6500 метр баландликдаги лагердан кўтарилишни бошлаган. Кучли шамол ва тез ҳаракатланишнинг имкони йўқлигига қарамасдан, Таъкидлаш жоизки, бундай баландликда ҳаво жуда сийрак бўлгани сабабли ундаги кислород миқдори ҳам кам бўлади. Эверестга кислород ниқобисиз кўтарилиш амри маҳолдир. Кўпчилик альпинистлар айнан кислород етишмаслигидан ҳам ҳалок бўладилар.

Иқлимнинг тўлиқ ўзгариши Арктика музликларига боғлиқ

Иклим узгариши

Олимлар Arctic Resilience Report ҳисоботида Арктика музлари эриши жараёнининг тезлашуви иқлимнинг тўлиқ ўзгариши, натижада бутун Ер шари учун ҳалокатли оқибатни келтириб чиқариши мумкинлигидан огоҳлантирди. Ҳозирда Арктикада ҳаво ҳарорати йилнинг шу даврида қайд этилиши лозим бўлгандагидан 20 даража юқорироқ. Музлар ҳар доимгидан юпқароқ. Иқлимдаги туб бурилиш табиий иқлим тизими кескин ва буткул ўзгарганда содир бўлади. Бу уни қуршаб олган иқлим зоналарига ҳам таъсир кўрсатади. Бундай ўзгаришлар сарасига тундрада қуёш нурларини қайтариб турган қор қопламларининг ўсимликлар дунёси томонидан бузилиши, натижада ҳароратнинг кўтарилиши; кучли иссиқхона гази ҳисобланган метан ажралиб чиқишининг кўпайиши; қор қопламларининг океан бўйлаб тақсимланишининг бузилиши ва бошқалар киради.

Cувда сузувчи қуёш электрстанцияси ишга тушди

хитой

Хитой ҳукумати сувда сузувчи жаҳондаги энг йирик қуёш электростанцияси фойдаланишга топшириб, маҳаллий электр тармоғига уланганини эълон қилишди.Анхой провинцияси Хуайнан шаҳри яқинида жойлашган янги сузувчи электр станцияси 40 мегаватт қувватга эга ва Sungrow Power Supply Co компанияси инженерлари томонидан ишлаб чиқилган. Сузувчи электр станциялар уникал дизайни ва уларни жойлаштириш учун ер участкаси талаб этилмаслиги туфайли тобора оммалашиб бормоқда. Боз устига, бундай станциялар сув буғланишини ҳам секинлаштиради, олимлар буни ҳам экология учун фойдали, деб ҳисоблашмоқда. Денгиз ёки океан сатҳидаги паст ҳарорат фотоэлектрик панелларни совутишда асқотади ва улардан узоқ муддат фойдаланишга замин яратади. 2020 йилга келиб Хитой умумий истеъмолда қуёш электр станцияларидан олинадиган энергия улушини 20 фоизга етказишни мақсад қилган.

Колизей яна бир зилзилага дош бера олмаслиги мумкин

колизей

Римнинг энг асосий диққатга сазовор масканларидан бири бузилиб кетиш хавфи остида. Колизейга бир қанча ёриқлаш тушган бўлиб, яқиндагина Италия марказида кузатилгани каби яна бир зилзилага дош бера олмаслиги мумкин. Мутахассисларнинг қайд этишларича, Колизейни барпо этган қадимги римликлар сейсмик вазиятдан яхши хабардор бўлишган ва архитектура ёдгорлигини эҳтимолий зилзилаларга бардошли қилиб бунёд этишган. Бироқ яқиндагина кузатилган ер силкинишлари амфитеатрга жиддий зиён етказди. Иншоот ўзининг 2000 йиллигигача туриб бера олмаслиги мумкин. Якшанба куни Италияда 6,5 магнитудали зилзила қайд этилди. У 25 минг кишини бошпанасиз қолдириб, 100 шаҳарда вайронагарчиликларни келтириб чиқарди.

Н.Қосимова тайёрлади

Хитой гидроэнергетика ривожи кредит маблағлари ажратади

Хитой

 Хитой билан Ўзбекистонда гидроэнергетика соҳасини ривожлантириш бўйича келишувлар имзоланди. Мазкур келишувлар доирасида Ўзбекистонга қиймати қарийб 3 миллиард долларга тенг бўлган кредит маблағлари жалб этилади. Мазкур маблағлар, хусусан, Ўзбекистонда янги насос станцияларини қуриш ва мавжуд 299 та станцияни модернизация қилишга йўналтирилади.

 696 киши хавфсиз ҳудудларга кўчирилди

хавфсиз худуд

Сел, сув тошқини ва кўчки хавфи остида яшаётган 151 хўжаликдан 696 киши хавфсиз жойларга кўчирилди, деб хабар қилди. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги матбуот хизмати. Жумладан, Сурхондарёда 515, Самарқандда 71, Тошкентда 61, Наманган вилоятида 11 киши вақтинча яшаш учун кўчирилди. Қашқадарё вилоятида 21 киши доимий яшаш учун хавфсиз ҳудудга кўчирилди. 1 та хўжалик 5 нафар фуқаро уй-жойига хавф солган кўчки массаси махсус техника ёрдамида олиб ташланиб, хавф бартараф этилди. Самарқанд вилоятида 12 фуқарони муҳофаза қилиш мақсадида, қирғоқ мустаҳкамлаш ишлари олиб борилиб, уларга бўлган хавф бартараф этилди. Йил бошидан буён Андижон, Фарғона, Жиззах ва Наманган вилоятларида жами бўлиб 167,6 минг метр куб тош-шағал ишлари, 13,5 минг метр куб харсанг тош ишлари амалга оширилди.

Дунёнинг 50 дан ортиқ мамлакатига экспорт

узагромет

Ўзбекистонда етиштирилаётган мева ва сабзавотлар сархил ва қайта ишланган ҳолатда дунёнинг 50 дан ортиқ мамлакатига экспорт қилинмоқда. 2017 йилнинг биринчи чорагида «Ўзагроэкспорт» АЖ томонидан 101,8 минг тонна мева ва сабзавот экспорти амалга оширилган, бу кўрсаткичларнинг 6,7 минг тоннага ёки 107 фоизга ошишидан далолатдир. Муайян турдаги мева-сабзавот маҳсулотлари экспорти ҳажмининг ўсиши ҳам кузатилмоқда. Шу жумладан, жорий йилнинг 1 апрель ҳолатига кўра, узум экспорти — 21 карра, мева экспорти — 3 карра ошди. Йил бошидан буён умумий қиймати 13 миллион долларга тенг 21,1 минг тонна мош экспорт қилинган. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 320 фоизга кўп демакдир.

Наргис ҚОСИМОВА

Қуёш қувватли самолёт ҳавога кўтарилди

куеш самолет

Швейцариянинг Пайернида SolarStratos’нинг биринчи парвози муваффақиятли якунланди. Стратосфера самолёти фақатгина қуёш энергиясидан фойдаланади. Учувчи Дамиан Хишье SolarStratos’ни 300 метр баландликка кўтариб, у ерда 7 дақиқа давомида бўлиб турган ҳамда ерга қайта муваффақиятли қўндирган. Барча конструкцияни етарли қувват билан таъминлаш учун унга жуда йирик қанотлар ўрнатилди, уларнинг узунлиги 25 метрга тенг. Қанотлар қуёш панеллари билан қопланган, улар двигатель учун энергия ишлаб чиқаради. SolarStratos стратосферага эса 2019 йилда парвоз қилади.

 Ҳаёт кечириш мумкин бўлган экосайёра топилди

экосайёра

Астрономлар бизнинг Қуёш тизимига яқин сайёрани аниқлашди. Гап, инсон яшаши мумкин бўлган Проксима Б экзосайёраси ҳақида бормоқда. Лондондаги Қиролича Мария университети бир гуруҳ олимларининг хулосаларига кўра, Ерга бундан ўхшаш экзосайёра йўқ ва бўлиши ҳам мумкин эмас Проксима Б экзосайёраси Қуёш тизимидан атиги 4,2 ёруғлик йили масофасида жойлашган. Бошқача ифодалаганда, Қуёш билан Ер ўртасидаги масофадан 266 минг марта узоқроқда. Шу пайтга қадар, бизга энг яқин сайёралар сифатида TRAPPIST-1 юлдузи атрофидаги сайёралар ҳисобланарди. Ердан уларгача бўлган масофа эса 40 ёруғлик йилига тенгдир. Проксима Б сайёрамиз вазнидан 1,3 марта оғирроқ бўлиб, Юлдузи билан оралиғи Қуёш ва Ер масофасининг 5 фоизига тенг. Шунга қарамай,  Проксима Центавра Қуёшдан анча совуқроқ бўлгани сабабли, Проксима Б сатҳида суюқ сув бўлиши эҳтимоли бор.

 Нью-Йоркдаги дарёга 140 минг литр нефть маҳсулоти тўкилди

нефть

Нью-Йоркда Ист-Ривер кемалар ўтиш бўғози минглаб литр нефть маҳсулотлари билан ифлосланди. Бу Consolidated Edison энергетика компанияси объектида содир бўлган ҳодиса оқибатида юз берди. Ист-Ривер бўйлаб йўл нефть билан ифлосланиш натижасида бироз секинлик билан кечади. Ташкилот ходимлари барча кемалар учун йўлни тўсиб қўйган ҳолда “хавфсизлик зоналари”ни ташкил қилишди. Ҳозирда қирғоқ ва сувни нефтдан тозалаш жараёни давом этмоқда.

Ҳаво ҳарорати  1,5 даражага кўтарилиши мумкин

хаво харорат

Инсониятнинг иқлим бўйича Париж келишуви шартларини бажармаслиги 5-7 йилдан кейин сайёрамиздаги кўплаб ҳудудларнинг музликлар эришидан сув остида қолишига олиб келувчи глобал исиш жараёни бошланишига сабаб бўлиши мумкин ва 2024 йилда сайёрамиздаги ҳаво ҳарорати ўртача 1,5 даражага кўтарилади. Бу эса Арктикадаги музликлар эриши ва Дунё океани сатҳининг кўтарилиши, сўнгра сайёрамиздаги кўплаб ҳудудларнинг сув остида қолиши ва инсониятнинг таназзулига олиб келиши мумкин. Шунингдек, иқлим зоналари сурилиши, кўплаб шаҳарлар йўқ бўлиб кетиши, уларнинг аҳолиси эса ҳалокатга маҳкум бўлиши мумкин.

Наргис ҚОСИМОВА

Табиий хладагентлардан самарали ва хавфсиз фойдаланиш

тадбир

Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Глобал экологик жамғарма (ГЭЖ) ва БМТ Тараққиёт Дастурининг “Иқтисодий ўтиш давридаги мамлакатлар минтақасида ГХФУлардан фойдаланишни жадал қисқартиришнинг дастлабки бажарилиши” қўшма лойиҳаси доирасида Давлат экология қўмитаси давлат ва хусусий тармоқларнинг озон қатламига таъсир этувчи ГХФУлардан фойдаланишни ва улар импортига қарамлилигини аста-секинлик билан камайтиришга қаратилган имкониятини ошириш мақсадида «Табиий хладагентлардан самарали ва хавфсиз фойдаланиш» мавзусида семинар-тренинг ташкил этилди.

Унда, Давлат экология қўмитаси вакиллари, хориж экспертлари, давлат ташкилотлари, Германиянинг HEAT GmbH мустақил консалтинг фирмаси ва хусусий корхоналарнинг ҳавони совутиш тармоқлари мутахассислари ҳамда оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этдилар.

Таъкидландики, Ўзбекистон Республикаси экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси Ўзбекистондаги БМТнинг Тараққиёт Дастури билан ҳамкорликда озон қатламига таъсир қилувчи гидрохлорфторуглеродларнинг (ГХФУ) импорти ва истеъмолини аста-секинлик билан камайтириш бўйича давлат ва хусусий сектор салоҳиятини оширишга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириб келмоқда.

Тадбирда иштирокчилар озон қатламига зарар етказмайдиган ҳамда глобал исиш салоҳияти паст бўлган муқобил совитиш агентларининг хусусиятлари билан батафсил танишдилар (масалан аммиак, карбонат ангидрид ва углеводлар). Шунингдек, совитиш соҳасида хавфсиз ва самарали қўллаш истиқболлари ҳам муҳокама қилинди.

Тадбирнинг биринчи қисмида иштирокчилар атроф-муҳитни муҳофаза қилишнинг турли жиҳатлари, шунингдек, дунёда озонни емирувчи моддаларни босқичма-босқич камайтириш масалаларига алоҳида тўхталиб ўтилди.

Таъкидландики, ўтган асрнинг 80-йилларидаёқ хлорфторуглерод (ХФУ) ва гидрохлорфторуглерод (ГХФУ) каби моддалар ердаги ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини қуёшнинг зарарли ультрабинафша нурларидан ҳимоя қилувчи озон қатламини емириш қобилиятига эга эканлиги исботланган. Озон қатламини ҳимоя қилиш тўғрисидаги Вена конвенцияси (1985 йилда қабул қилинган) ва Озон қатламини емирувчи моддалар бўйича Монреал баённомаси (1987 йилда қабул қилинган) ҳамда унинг тўрт қўшимчасига мувофиқ, ривожланган давлатларда ХФУнинг истеъмоли 1996 йилда, ривожланаётган мамлакатларда эса – 2010 йил 1 январдан тўхтатилган. ГХФУнинг истеъмоли эса ривожланган давлатларда 2020 йилгача, ривожланаётган мамлакатларда эса – 2030 йилгача тўхтатилиши лозим.

Тренингнинг асосий қисмида иштирокчилар Европа Иттифоқи давлатларининг совитиш соҳасида қўлланадиган норма ва стандартлари борасидаги тажрибаси билан танишдилар, совитиш техникасининг асосий принциплари, табиий совитиш агентларининг хусусиятлари (аммиак, карбонат ангидрид ва углеводородлар), табиий совитиш агентлари билан ишлашнинг хавфсизлик нормалари, қоидалари ва тартиблари, табиий совитиш агентларида ишлайдиган ускуналарни ўрнатиш, ишга тушириш, таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш каби масалалар кенг муҳокама қилинди. Муҳокамалар чоғида, таъкидландики, табиий совитиш агентларини қўллаш нафақат совитиш тизимининг самарадорлигини оширади, балки энергияни ҳам тежайди. Бунда ташламаларнинг камайиши натижасида атроф-муҳитга камроқ зиён етади.

Шу ўринда айтиб ўтиш лозимки, Ўзбекистон 1993 йил 18 майда Озон қатламини ҳимоя қилиш тўғрисидаги Вена конвенцияси ва Озон қатламини емирувчи моддалар бўйича Монреал баённомасига қўшилган ва унинг тўртта қўшимчасини ратификация қилган. Монреал баённомасига кўра, Ўзбекистон 2020 йилга қадар ГХФУлардан босқичма-босқич 99,5% га фойдаланиш ва истеъмолдан чиқаришни кўзда тутган, батамом истеъмолни тўхтатиш эса 2030 йилгача режалаштирилган.

Тадбир давомида йиғилиш иштирокчилари томонидан кўплаб фикр-мулоҳазалар билдирилди, шунингдек улар ўзларини қизиқтирган барча саволларга тўлиқ ва атрофлича жавоб олишди.

 

Давлат экология қўмитаси

Ахборот хизмати

Ичимлик сувидан фойдаланишни назорат қилиш давлат инспекцияси ташкил этилди.

Ўзбекистон Президентининг 18 апрелдаги фармони билан Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида00086940 Фармонга берилган расмий шарҳда келтирилишича, мустақиллик йилларида Ўзбекистонда аҳолини сифатли ичимлик суви билан таъминлашни яхшилаш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилди. Шу билан бирга, ичимлик сувини оқилона ва самарали ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва реализация қилиш, ичимлик суви сифатини назорат қилиш, фойдаланилган сувларни оқизиш (канализация) ҳамда оқова сувни тозалаш хизматларини ташкил этиш соҳасидаги қонунчилик ва меъёрий-техник ҳужжатлар талабларига риоя этилиши устидан давлат назоратини амалга ошириш билан боғлиқ ҳал этилмаган қатор муаммолар мавжуд.

Янги инспекциянинг асосий вазифалари этиб:

  • ичимлик сувини оқилона ва самарали ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва реализация қилиш, канализация ҳамда оқова сувларни тозалаш хизматлари кўрсатишни техник тартибга солишга оид қонунчилик ва меъёрий ҳужжатлар талабларига риоя этиш;
  • сув таъминоти ва канализация ташкилотлари томонидан сув таъминоти ва канализация тизими объектларини технологик жараён ва энергия тежашни такомиллаштиришга қаратилган техник аудитдан ўтказиш;
  • сув таъминоти ва канализация тизимига уланиш бўйича техник шартлар талабига риоя этиш, сув таъминоти ва канализация тизимига ўзбошимчалик билан уланиш ҳолатларига йўл қўймаслик;
  • сув таъминоти ва канализация тизими объектларидан фойдаланиш ҳолати ва шароитлари, сув таъминоти ва канализация тизимида носозликлар ва авария ҳолатларининг олдини олиш бўйича тадбирларни амалга ошириш, ичимлик суви исроф бўлишининг ўрнатилган меъёрлардан ошмаслиги;
  • мулкчилик шаклидан қатъи назар, барча ерости сув қудуқларидан фойдаланиш ҳолати ва шароитлари устидан давлат назоратини таъминлаш белгиланди.

«Давсувинспекция» ўз зиммасига юклатилган вазифаларни амалга ошириш учун:

  • мулкчилик шаклидан қатъи назар, барча тоифадаги сув таъминоти ва канализация объектлари, шунингдек, сув чиқариш қудуқларини ўз ваколатига тааллуқли масалалар бўйича ўрганиш;
  • юридик ва жисмоний шахсларнинг объектлари, шунингдек, турар жойларда сув таъминоти ва канализация тизимларига уланиш ҳамда улардан фойдаланиш қоидаларига риоя этиш бўйича белгиланган тартибда текширувлар ўтказиш;
  • сув таъминоти ва канализация соҳасидаги қонунчилик талаблари, шунингдек, сув таъминоти ва канализация тизимларига уланиш ва улардан фойдаланиш қоидаларини бузганлик учун жарима солиш ҳуқуқига эга.

Фармонга мувофиқ, «Давсувинспекция» ўз фаолиятини:

  • ичимлик сувини оқилона ва самарали ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва реализация қилиш, ичимлик сувидан фойдаланишни назорат қилиш, канализация ва оқова сувларни тозалаш хизмати кўрсатиш масалалари бўйича — Ичимлик суви таъминоти ва канализация тизимларини комплекс ривожлантириш ҳамда модернизация қилиш дастурининг амалга оширилишини мувофиқлаштириш ва мониторингини олиб бориш бўйича Республика комиссияси билан;
  • сув таъминоти ва канализация соҳасида норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш, шунингдек, ичимлик суви ишлаб чиқаришнинг технологик жараёнига риоя қилиш масалаларида — Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги билан;
  • ерости сувлари қудуқларидан самарали фойдаланишни таъминлаш бўйича тизимли мониторинг олиб бориш, гидрогеологик ахборотларни таҳлил қилиш масалаларида — Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси билан;
  • ичимлик сувидан оқилона фойдаланиш, сув таъминоти ва канализация тизимига ўзбошимчалик билан уланишга йўл қўймаслик масалалари бўйича — маҳаллий ижро ҳокимияти органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари билан ўзаро ҳамкорликда амалга оширади.

 

эйфел

3D принтерда чоп этилган уйга саёҳат

3D уйлар

3D нашр технологиясидан унча катта бўлмаган модул уйларни тиклашда фойдаланмоқда. Принтер 35 метр квадрат майдонли уйнинг деворлари, том ва полини 8 соатлар атрофида нашр қилади. Дераза, эшик, сантехника жиҳозларини жойлаштириш ва электр тармоқларини ўрнатиш кейинчалик ишчилар гуруҳи томонидан тамомланади. Бу йўл билан тикланган уйлар тўлиқ муқобил  ва кўчма бўлиб, уларни ташқи электр тизимлари ва ичимлик сув тизимларига улаш талаб этилмайди. Уй қуёш батареяси ҳамда ҳаводаги сувни конденсатлаш усулидан фойдаланади. Бундан ташқари, тизимга керакли сувни қуйиш ҳам мумкин. Чоп қилинган уйларнинг муқобил канализация тизими ҳам кўзда тутилган.

 Колумбияда сел оқими юздан ортиқ боланинг умрига зомин бўлди

 колумбия

Колумбиянинг Мокоа шаҳрида рўй берган табиий офатда камида 102 нафар бола ҳалок бўлди. Офатлар таҳдиди бўйича миллий бошқарманинг маълум қилишича, бунга кучли сел оқими сабаб бўлган. Бошқарманинг сўнгги маълумотларига кўра, фожиада жами 314 киши ҳаётдан кўз юмган. Аввалроқ, 301 кишининг қурбон бўлгани айтилганди. Бундан ташқари, 332 киши жароҳат олган. Айни вақтда, 247 кишининг жасади дафн этишлари учун яқинларига берилган. Ҳукумат вакиллари 127 нафар бедарак йўқолган шахсларга доир маълумотларни ҳам тўплаган. Улар орасида Испания, Германия ва Эквадорнинг бир нафардан фуқароси ҳам бор.1 апрелга ўтар кечаси сурункали ёмғирлардан сўнг ўзанидан чиқиб кетган Мокоа, Сангояко ва Мулатос дарёлари Мокоа шаҳрида даҳшатли тошқинга сабаб бўлган эди.

 Францияда дунёдаги биринчи қуёш батареяли автойўл очилди

Франция

Қуёш батареяли махсус панеллардан тайёрланган дунёдаги илк автойўл Франция ғарбида автомобиллар ҳаракатланиши учун очилди. Йўлнинг тажриба синов майдони Нормандияда жойлашган. Трассанинг фақат биринчи километри фойдаланишга топширилган. Унда умумий ҳажми 28 кв.км. бўлган майдонга қуёш батареялари ўрнатилган.Мазкур лойиҳа давлат томонидан 5 млн евро миқдорида маблағ билан таъминланди. У 5 минг аҳолига эга шаҳарни ёритишга етадиган электр энергияси ҳосил қилиш имконини бериши керак.

 Эйфель минораси ўқ ўтмас шиша девор билан қопланади

эйфел

Париж раҳбарияти Франциянинг энг диққатга сазовор биноси ҳисобланган Эйфель минорасини ўқ ўтказмайдиган шиша девор билан қоплашга қарор қилди. Бу эса автомобиллар орқали йўловчилар устига бостириб боришнинг олдини олиш мақсадида амалга оширилмоқда. Шиша тўсиқлар миноранинг икки тарафига ўрнатилади. Кириш ва чиқиш бўлган яна икки тарафи эса металл тўсиқлар билан тўсилади. Бу ерда кўплаб назорат пунктлари жойлашган. Мазкур усул Эйфель минорасининг атрофини ўраб турган айни вақтдаги тўсиқлардан кўра хавфсизроқ ҳамда кўркамроқдир.

Террористик хавф-хатарга қарши кураш мақсадида ўрнатиладиган тўсиқлар харажати 20 миллион еврони ташкил қилади. Шиша тўсиқлар эса 2018 йил ўрталаригача ўрнатиб бўлиниши лозим.

Наргис Қосимова

Ўзбекистонда ҳайвонларга шафқатсиз муносабатда бўлганлар учун жазони кучайтириш керакми?

хайвонлар

«Меҳр ва оқибат» ҳайвонларни ҳимоя қилиш ижтимоий ташкилоти Ўзбекистонда мавжуд бўлган катта муаммони кенг жамоатчилик муҳокамасига олиб чиқди. Маълумки, ҳайвонларга нисбатан шафқатсиз муносабатда бўлиш ҳолатлари республикамизда учраб туради. Айни дамда бундай кимсаларга жазо сифатида энг кам иш ҳақининг 0,5 — 2 баравари миқдорида жарима солинади.»Меҳр ва оқибат» жамоат ташкилоти аъзоларининг фикрига кўра ушбу жазо чоралари бераҳм кишиларни тўхтатиб қола олмайди ва қонунчиликка ўзгариш киритиш вақти келган.

Ушбу мақсадда «Меҳр ва оқибат» ташкилоти аъзолари интернет орқали овоз бериш эълон қилишган. Бугунги кунга қадар қайт этилган натижаларга кўра, сўровда 850дан ортиқ киши иштирок этган. Улардан 53 % — қамоқ жазоси бериш, 16 % — жарима миқдорини ошириш тарафдори бўлишган. Сўралганларнинг фақат 1% жазо чорасини шундай қолдириш тарафдори бўлишган.

Тошкентда 2018 йилдан чиқиндилар алоҳида йиғилади

чикинди

2018 йилдан Тошкентдаги чиқиндиларни йиғиш пунктларини қаттиқ маиший чиқиндиларни алоҳида йиғиш учун фарқланувчи ранг, ёзув ва белгилари бўлган махсус контейнерлар билан таъминлашга киришиш режалаштирилган. Айни пайтда «Махсустранс» корхонаси Осиё тараққиёт банки иштирокида қаттиқ маиший чиқиндиларни бошқариш бўйича инвестицион лойиҳа устидаги ишларни якунламоқда. Унда мавжуд 350 та пунктни реконструкция қилиш, 13,5 минг дона чиқинди контейнерларини сотиб олиш, қайта юклаш станцияларининг иккитасини реконструкция қилиб, биттасини ёпиш, Тошкент вилоятининг Оҳангарон туманида 30 га майдонда халқаро стандартлар бўйича янги санитар полигонни қуриш ва жиҳозлаш, шунингдек, санитар полигон ва қайта юклаш станциялари учун махсус машиналар ва механизмларни харид қилиш кўзда тутилган.

 Ер ости чиқинди контейнерлари

Навоий

Навоий шаҳрининг микротуманларидан бирида синов тариқасида маиший чиқиндиларни йиғиш учун ер ости контейнерлари ўрнатилди. Naveco номини («Навоий» ва «экологик» сўзларидан) олган лойиҳа ҳусусий «Тежамкорлик» ишлаб чиқариш корхонаси ташаббуси ҳисобланади. Металл чиқинди баклари ер остида 2 метр чуқурликда жойлашган. Улар юқорисига эшикча ва озиқ-овқат ва қаттиқ маиший чиқиндиларни алоҳида ташлаш кўрсатилган тахтачаси бўлган иккита устун ўрнатилган. Чиқинди ташувчи машинага уланадиган кўтариш механзми 1,5 дақиқада контейнерни юқорига олиб чиқиб, яна қайтадан шахтага олиб тушади

 Андижонда Бутунжаҳон саломатлик куни ҳафта давомида нишонланади

Андижон

Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилоти 1948 йил 7 апрель куни ташкил топган. Ушбу сана Жаҳон саломатлик куни сифатида кенг нишонланади. Андижонда ушбу сана муносабати билан ўтказиладиган ҳафталик давомида, Андижон давлат тиббиёт институти профессор ўқитувчилари, тиббиёт муассасаларининг малакали мутахассислари барча ҳудудларда аҳолини тиббий кўрикдан ўтказиш, жумладан ижтимоий ҳимояга муҳтож бўлган кексалар, ногиронларни ҳам уй шароитида кўрикдан ўтказиб, даволаш ишларини олиб борадилар.

Наргис Қосимова