Category Archives: Янгиликлар

Сувнинг 90 фоизи қишлоқ хўжалигига сарфланади

сугориш

23-27 октябрь кунлари Тошкент шаҳрида «Сув ҳавзалари инструментларини ишлаб чиқиш салоҳиятини институционал мустаҳкамлаш ва ривожлантириш» мавзусида семинар бўлиб ўтди. Германия халқаро ҳамкорлик жамияти (GIZ) ташкил этилган ушбу анжуманга молиявий кўмак Европа Иттифоқи (ЕИ) томонидан таъминланган бўлса, Марказий Осиё минтақавий экологик маркази (РЭЦЦА) экспертлик ёрдамини берди. 

Семинарнинг очилишида Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, Сув хўжалиги бош бошқармаси бошлиғи ўринбосари Равшан Мамутовнинг фикрига кўра республикада йилига ўртача 51 млрд. м3 сув истеъмол қилинади. Бундан 90 фоизи қишлоқ хўжалиги йўналишидаги, 4 фоизи эса коммунал мақсадлардаги истеъмол ҳисобланади. Истеъмолчиларнинг сони йилдан йилга ортиб бораётганлиги сабабли, сув ресурсларини тежаш ўта муҳим аҳамиятга эга. Сув ресурсларини интеграллашган бошқариш услубида эса сув ресурсларидан фойдаланишга айнан рационал ва самарали ёндашувлар аниқланади.

- 1991 йили Ўзбекистон аҳолиси 21 млн. кишини ташкил этган. Айни даврда йилига 63-64 млрд. м3 сув истеъмол қилинган, дейди РЭЦЦА эксперти Воҳиджон Ахмаджоно. -Жон бошига олганда, ушбу кўрсаткич тахминан 3000 м3га тўғри келади. Ўтган давр мобайнида мамлакат аҳолиси сони сезиларли даражада ошган ва ҳозирда сув истеъмоли йилига ўртача 51 млрд. м3 га тенг келади. Ушбу рақамлардан кўриниб турибдики, жон бошига сув истеъмоли икки баробар пасайиб кетган.  Семинар давомида иштирокчилар сув ресурсларидан комплекс фойдаланиш ва ҳимоя қилиш тизими (СРКФҲҚТ)ни муҳокама қиладилар ҳамда РЭЦЦА концепциясининг Ўзбекистондаги қонунчилик амалиётлари билан солиштирма

Н.ҚОСИМОВА

 

хитой панда

Вьетнамда фил суяги контрабандисти ушланди

вьетнам

Вьетнам ҳуқуқ-тартибот органлари мамлакатнинг марказий қисмида жойлашган Тангҳуа провинциясида истиқомат қилувчи контрабандачидан 2,7 тонна фил суягини мусодара қилиб, олиб қўйган. Полициячилар автотрассада мамлакат пойтахти Ҳаной томон кетаётган шубҳали юк машинасини тўхтатишган. Фил суяклари машинага юкланган мевалар остида яшириб қўйилгани аниқланган. Фил суяги, каркидон шохи қатор Осиё давлатлари, жумладан, Хитой, Корея ва Вьетнамдаги кибор давраларда нуфуз рамзи ҳисобланади.

Тўфон 16 кишининг умрига зомин бўлди

storm-in-japan-572x335

Япония жанубида жойлашгаан Кюшу минтақасида давом этаётган рекорд даражадаги ёғингарчилик сабабли Фукуока ва Оита префектураларида 16 киши қурбон бўлди. Қутқарувчилар гуруҳи Фукуокадаги Асакура шаҳрида табиий офатдан ҳалок бўлган кишининг жасадини топишган. Шу билан бу префектурада ҳаётдан кўз юмганлар сони 13 нафарга етган. Фукуока расмийлари 14 кишининг тақдири номаълум қолаётганини айтар экан, 10 киши жароҳатланганини маълум қилган.

Франция электромобилларга ўтади

франция

Франция 2040 йилгача мамлакатда бензин ва дизелда ишловчи двигателли машиналарни сотишни тўхтатмоқчи. Мамлакат атроф-муҳит вазири Николя Юло мамлакатнинг «Иқлим режаси» тақдим қилинган матбуот-анжуманда бу ҳақида маълум қилди. Юло Франция 2001 йилгача ишлаб чиқарилган, 20 ёшдан каттароқ дизель ва бензин автомобилларини ўзгартирмоқчи бўлганларга солиқ имтиёзлари таклиф қилишини таъкидлаб ўтди.  5 июлда Volvo Car Group 2019 йилдан кейин фақатгина ички ёнув двигатели билан жиҳозланган машиналарни ишлаб чиқаришни тўхтатишини ҳамда электромобил ва гибрид-автомобиллар ишлаб чиқаришини эълон қилган биринчи йирик компания бўлди. «Бу келажакда электродвигателга эга бўлмаган автомобиль бўлмаслигини англатади», деб айтди Volvo бош директори Хокан Самуэльсон.

Панда кўринишидаги қуёш электростанцияси

хитой панда

Хитойда панда кўринишидаги қуёш электростанцияси қурилди. Унинг яратувчилари ғоясига кўра, бундай электростанциялардан бутун дунё бўйлаб кўплаб барпо этилади.Электростанция Хитой шимолидаги Шаньси вилоятида жойлашган, унинг қуввати 50 МВт ни ташкил қилади. Тахмин қилинишича, Panda Green Energy лойиҳаси якунланганда, унинг қуввати 2 маротаба ошади. Panda Green Energy бош директорининг айтишича, электростанция ташқи кўринишининг ноодатийлиги ёш хитойликларни илҳомлантириши ва уларни қуёш энергиясини ишлатиш масалаларига қизиқтириши ҳамда сайёҳларни жалб қилиши мумкин. Электростанциядаги асосан мактаб ўқувчиларига мўлжалланган ёшлар фаоллиги маркази қуёш энергиясининг устунликлари ҳақида батафсил маълумот беради.

Наргис ҚОСИМОВА тайёрлади

экологик назоратнинг жамоатчи инспектори гувоҳномаси топширилди

IMG_7579

Мамлакатимизда табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш борасида мукаммал ҳуқуқий асослар яратилган. 2013 йил 27 декабрда қабул қилинган «Экологик назорат тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни бу йўналишдаги ишларни янги босқичга олиб чиқишда муҳим дастуриламал бўлаётир. Мазкур қонунга мувофиқ табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари талаблари бузилишининг олдини олиш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш фаолияти самарадорлигини ошириш мақсадида давлат, идоравий, ишлаб чиқариш назорати билан бир қаторда жамоатчилик назорати ҳам йўлга қўйилди. Қонунчилигимизга биноан жамоатчилик асосида фаолият юритадиган экология инспекторлигига номзодлар фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлари томонидан тавсия этилади. Бундай мутахассисларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш мақсадида Ўзбекистон экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ҳузурида махсус ўқув-услубий марказ ташкил этилди.  Айни пайтда ўқув-услубий марказнинг ўқув курсларини тугатган жамоатчи экология инспекторлари республикамизнинг турли ҳудудларида фаолият олиб боришмоқда.

   Куни кеча ўқув курсларини муваффақиятли якунлаган Зангиота тумани «Эъзоз» маҳалла фуқаролар йиғини жамоатчи экология инспектори  Шухрат Бойметовга  Ўқув-услубий марказ директори М. Сайдалиев томонидан гувоҳнома топширилди.

Бугунги кунда мамлакатимиз фуқаролари кўнгилли сифатида атроф табиий муҳитни муҳофаза қилиш ишларида экологик назоратнинг жамоатчи инспектори сифатида фаол ҳаракат қилишлари мумкин. Фуқаронинг аризаси атроф-муҳит муҳофазаси соҳасида фаолият юритувчи ННТ раҳбари ва экологик назорат соҳасидаги махсус ваколатли давлат органининг вакили иштирокида кўриб чиқилади. Номзоди маъқулланган шахсга фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органи раисининг комиссия йиғилиши баённомаси асосидаги қарори ва ННТ раҳбарининг буйруғи билан экологик назоратнинг жамоатчи инспектори гувоҳномаси берилади.Гувоҳнома фуқаронинг экологик назоратнинг жамоатчи инспектори сифатидаги ҳуқуқий мақомини белгилаб беради.

экотадбир

– Экологик муаммоларни бартараф этиш, уларнинг табиий мувозанатга ва инсон саломатлигига салбий таъсирининг олдини олиш барчамизнинг зиммамизга катта масъулият юкламоқда, – дейди Зангиота тумани «Эъзоз» маҳалла фуқаролар йиғини раиси Бахтиёр Маҳамаджонов. – Бугунги кунда  маҳаллада 2445 нафар аҳоли истиқомат қилади. Аҳолининг ўртасида табиатни асраш бўйича ишларни тарғиб қилиш, табиатга зарар етказаётган фуқароларимизга нисбатан чоралар кўришда экологик назоратнинг жамоатчи инспекторининг масъулияти катта.

Ш.Бойметовнинг фикрича, жамоатчи инспекторнинг табиат муҳофзаси йўлида фаолият юритиши олдимизда турган долзарб вазифаларни амалга ошириш, хусусан, ҳудудларнинг экологик мусаффолигини таъминлаш, аҳолининг экологик маданиятини юксалтириш, табиат бойликларини тежаш, ўсиб келаётган ёш авлодни эзгу қадриятларга эҳтиром руҳида тарбиялашда муҳим аҳамият касб этади.

Н.Қосимова

519

МАДАГАСКАРДА ЛЕМУРЛАРНИНГ ЯНГИ ТУРИ ТОПИЛДИ

lemur-51

Олимлар Мадагаскар оролининг шимолида яшовчи, митти лемурлар туркумига кирувчи янги лимур турини топишди.  Жажжи ҳайвон оролга АҚШ, Мадагаскар ва Австралия олимлари томонидан ҳамкорликда уюштирилган эспедиция даврида топилди.  Лимур танасининг узунлиги 12,4 сантиметр, думининг узунлиги 15,5 см. Оғирлиги 125 грамм. Янги тур Global Wildlife Conservation экологик ташкилотининг раиси Брайан Шет  шарафига Cheirogaleus shethi деб номланди.

ПАШШАНИНГ ЯНГИ ХАВФИ

Падальная-муха

Хитой ва АҚШ олимлари оддий хонаки пашшани чуқурроқ ўрганишлари натижасида улар резистент генини тарқатишини аниқлашди. Хитойнинг йирик шаҳарларидаги касалхоналарида даволанаётган хасталарнинг бир фоизи уларни даволашда қўлланилмаган колистин антибиотикига нисбатан  иммунитет шаклланганлигини аниқлашган. Олимларнинг фикрига кўра, антибиотикларга нисбатан барқарор генни одамлар оддий хонаки пашшалар орқали юқтиришган.  Қонида ген мавжуд хасталарнинг барчаси фермалар ёнида яшашлари маълум бўлган.

ГЕРМАНИЯ ТЎЛИҚ ЭЛЕКТРОМОБИЛЛАРГА ЎТАДИ

электромобиль

Германиянинг Федерал ерлар Кенгаши 2030 йилга қадар  бензин ва дизель ёқилғида юрувчи автомобиллар ишлаб чиқилишини тўхтатиб, тўлиқ атроф-муҳитни ифлослантирмайдиган электромобилларга ўтиш таклифи билан чиқди. Айни пайтда Германия ҳукумати  Еврокомиссияга “экологик жиҳатдан нейтрал транспорт воситасига ўтиш” учун транспортга нисбатан мавжуд солиқ тўловларини қайта кўриб чиқиш таклифи билан чиқди.  Мазкур фаолият Глобал иқлим ўзгариши оқибатларини камайтириб борасида олға ташланган қадамдир.

Ҳиндистон иқлим бўйича Париж битимига қўшилди

Страна-Индия 

Мамлакат Битимни имзолаган 62 аъзо бўлди. Париж Битимини қўллаб-қувватлаган 200 та мамлакат ичида Ҳиндистон ҳукумати  узоқни кўра билиши билан қўшни мамлакатлардан ажралиб туради. Яқин келажакда Ҳиндистон ҳукумати атмосферага чиқариб ташланадиган ва иссиқхона эффектини берадиган газлар миқдорини  қисқарттириб, ҳаво ҳароратининг кўтарилишини камайишига ўз ҳиссасини қўшмоқчи эканлигини билдирди.

Н.Қосимова тайёрлади

Ҳаводан карбонат ангидрид йиғувчи завод

швейцария

Швейцарияда ҳаводан карбонат ангидрид йиғувчи дунёдаги илк завод ишга тушди. Завод йилига 900 тонна CO2 йиғмоқчи. Бу миқдор 200 та автомобиль бир йилда чиқарадиган карбонат ангидридга тенг. Компания олинган газни сабзавотлар етиштиришга йўналтирмоқчи. Бироқ завод йиғадиган газ сайёрамиз миқёсида арзимаган миқдорга тенг. Climeworks завод шундай технологиялар ёрдамида жаҳондаги CO2 миқдорининг 1 фоизини йиғади. Бундай миқдордаги газни йиғиш учун эса 250 мингта шундай заводдан керак бўлади.

 Гигант астероид учиб ўтди

астерооид

Ёзнинг биринчи кунида Ерга нисбатан яқин масофадан гигант астероид учиб ўтди. Осмон жисми мовий сайёрага жуда яқин — атиги 3 миллион километрга яқин масофадан ўтади, бу коинот кенгликларида жуда яқин масофа саналади. Астрономлар, умуман олганда, астероид Ерга таҳдид туғдирмайди дейишса-да, у сайёрамиз учун хавфли объект ҳисобланади. Маълумотларга кўра, астреоид диаметри – таҳминан 900 метр.

 Шри-Ланкада сув тошқини

шри Ланка

Шри-Ланкада юз берган сув тошқинлари туфайли ҳалок бўлганлар сони 193 кишига етди, яна 94 инсон бедарак йўқолган, деб ҳисобланмоқда. Аввалроқ 177 инсон ҳалок бўлгани ва 109 нафари бедарак йўқолгани маълум қилинганди. Мамлакатнинг турли туманларидаги сув тошқинларига жума куни бошланган кучли ёмғирлар сабаб бўлган. Таҳминан 600 минг киши сув тошқинлари ва кўчкилар туфайли ўз уйларини тарк этди, 1,3 мингдан ортиқ уйлар вайрон бўлди, яна тахминан етти минг уй зарар кўрган. Ҳукумат БМТ ва Жанубий Осиё давлатларига табиий офат оқибатларини бартараф этишда ёрдам сўраб мурожаат қилди.

Пекин ҳавосини тозалашда велосипедлардан фойдаланилади

пекин

Хитойда велосипед ижараси хизмати жуда ривожланган, мамлакатда бу иш билан шуғулланувчи ўттиздан ортиқ йирик компания бор. Уларнинг ҳар биридаги веложамланмалар сони юз минглаб велосипедлардан иборат. Норвегиялик олим Даан ихтиро қилган ҳаво тозаловчи миноралар ҳавога мусбат ионларни тарқатади, у инсон учун зарарли митти ва ўта зарарли зарраларга ёпишади ва минора ичига сўрилади. Бу технологияга кўра ҳавога тарқалган, бошқа усул билан йиғиб бўлмайдиган кичик заррачалар йиғилади.

Олимнинг қайд этишича, Хитой билан иш бошлашига сабаб, бу мамлакатда ҳукумат велотранспортнинг жорий этилишини тамоман қўллаб-қувватлаб келишидир.

Наргис ҚОСИМОВА тайёрлади

Бухоро вилояти сайёҳлик салоҳияти ривожлантирилади

Бухоро

Ўзбекистон Республикаси Президенти томондан 2017 йил 19 май куни 2017-2019 йилларда Бухоро шаҳри ва Бухоро вилояти сайёҳлик салоҳиятини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисидаги 2980-сонли қарор қабул қилинди.

Қарорда Бухоро шаҳри ва Бухоро вилояти сайёҳлик салоҳиятини янада ривожлантириш, сайёҳларнинг маданий меросимизнинг ноёб объектлари билан кенг танишишлари учун максимал қулай шароитларни яратиш, минтақада замонавий сайёҳлик инфратузилмасининг жадал ривожланишини таъминлаш, сайёҳлик, меҳмонхона ва транспорт хизматларининг замонавий талабларга мувофиқ ҳолда турларини кенгайтириш ва сифатини яхшилаш мақсадида қуйидагиларни амалга ошириш кўзда тутилган.

Ғалладан бўшаган майдонларга такрорий экин экилади

такрорий экин

Республиканинг иссиқ иқлим шароитини ҳисобга олиб  ғалладан бўшаган майдонларда такрорий экинларни экиб етиштириш ўта муҳим аҳамият касб этади.

Ўзбекистоннинг суғориладиган тупроқлари шароитида такрорий экинларни экиб ўстириш, ҳар бир гектар ердан қўшимча маҳсулот етиштиришга имконият яратади. Ушбу мақсадда 2017 йилда ғалладан бўшаган 954 343 гектар майдонларга такрорий экин экилиши режалаштирилган бўлиб, майдонларнинг асосий қисмига экспортбоп сабзавот, полиз ва картошка экинларини экиш кўзда тутилган.

 Қадимий қўлёзмаларни сақлаш яхшиланади

кулезма

Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти тарихий-маданий аҳамиятга молик қадимий қўлёзмалар ва замонавий ёзма манбаларни сақлаш ва ўрганиш бўйича Ўзбекистоннинг етакчи илмий-тадқиқот муассасаси сифатида белгиланди. Ўзбекистон Президенти 24 май куни тегишли қарорини имзолади. Шарқ қўлёзмалар фондини сақлаш ва реставрация қилиш, араб ёзувидаги ёзма ёдгорликлар ва эпиграфика намуналарини тадқиқ қилиш, уларнинг аслияти ҳамда ўзбек ва хорижий тилларга таржимасини нашр қилиш институт вазифаларидан этиб белгиланди.

«Нуриллабой» тарихий мажмуа реконструкция қилинади

Хива нуриллибой

Хивадаги «Нуриллабой» тарихий мажмуаси реставрация ва реконструкция қилиш тўғрисида Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси 19 майда қарор қабул қилди. Ҳужжатга мувофиқ, реконструкция ишлари Хиванинг тарихий-архитектуравий ва туристик салоҳиятини ривожлантириш, жамоатчиликни тарихий ёдгорликлар ҳамда ноёб маданий ва тарихий намуналар билан таништириш, шунингдек миллий маданият ва анъаналарни сақлашга хизмат қилиши лозим. Йил давомида тарихий мажмуада янги бинолар ҳам қурилади. Унинг ҳудудида қабуллар уйи, амфитеатр, галерея, ҳунармандчилик устахоналари ва миллий таомлар ресторани бунёд этилади. «Нуриллабой» тарихий мажмуаси — Хива хонларининг ёзги саройи бўлиб, хорижий мамлакатлар элчиларини қабул қилиш учун қурилган.

Наргис Қосимова тайёрлади

НИҚОБСИЗ ЭВЕРЕСТНИ ЗАБТ ЭТДИ

клиан Жорнет алпинист

Испаниялик альпинист Килиан Жорнет бир ҳафта ичида икки марта Эверест чўққисига ниқобсиз кўтарилди. 29 ёшли альпинист Эверестга 22 май куни кўтарилганди. Иккинчи уринишда у чўққига Тибет томондан кўтарилди. Номдор спортчи чўққига 27 май куни 6500 метр баландликдаги лагердан кўтарилишни бошлаган. Кучли шамол ва тез ҳаракатланишнинг имкони йўқлигига қарамасдан, Таъкидлаш жоизки, бундай баландликда ҳаво жуда сийрак бўлгани сабабли ундаги кислород миқдори ҳам кам бўлади. Эверестга кислород ниқобисиз кўтарилиш амри маҳолдир. Кўпчилик альпинистлар айнан кислород етишмаслигидан ҳам ҳалок бўладилар.

Иқлимнинг тўлиқ ўзгариши Арктика музликларига боғлиқ

Иклим узгариши

Олимлар Arctic Resilience Report ҳисоботида Арктика музлари эриши жараёнининг тезлашуви иқлимнинг тўлиқ ўзгариши, натижада бутун Ер шари учун ҳалокатли оқибатни келтириб чиқариши мумкинлигидан огоҳлантирди. Ҳозирда Арктикада ҳаво ҳарорати йилнинг шу даврида қайд этилиши лозим бўлгандагидан 20 даража юқорироқ. Музлар ҳар доимгидан юпқароқ. Иқлимдаги туб бурилиш табиий иқлим тизими кескин ва буткул ўзгарганда содир бўлади. Бу уни қуршаб олган иқлим зоналарига ҳам таъсир кўрсатади. Бундай ўзгаришлар сарасига тундрада қуёш нурларини қайтариб турган қор қопламларининг ўсимликлар дунёси томонидан бузилиши, натижада ҳароратнинг кўтарилиши; кучли иссиқхона гази ҳисобланган метан ажралиб чиқишининг кўпайиши; қор қопламларининг океан бўйлаб тақсимланишининг бузилиши ва бошқалар киради.

Cувда сузувчи қуёш электрстанцияси ишга тушди

хитой

Хитой ҳукумати сувда сузувчи жаҳондаги энг йирик қуёш электростанцияси фойдаланишга топшириб, маҳаллий электр тармоғига уланганини эълон қилишди.Анхой провинцияси Хуайнан шаҳри яқинида жойлашган янги сузувчи электр станцияси 40 мегаватт қувватга эга ва Sungrow Power Supply Co компанияси инженерлари томонидан ишлаб чиқилган. Сузувчи электр станциялар уникал дизайни ва уларни жойлаштириш учун ер участкаси талаб этилмаслиги туфайли тобора оммалашиб бормоқда. Боз устига, бундай станциялар сув буғланишини ҳам секинлаштиради, олимлар буни ҳам экология учун фойдали, деб ҳисоблашмоқда. Денгиз ёки океан сатҳидаги паст ҳарорат фотоэлектрик панелларни совутишда асқотади ва улардан узоқ муддат фойдаланишга замин яратади. 2020 йилга келиб Хитой умумий истеъмолда қуёш электр станцияларидан олинадиган энергия улушини 20 фоизга етказишни мақсад қилган.

Колизей яна бир зилзилага дош бера олмаслиги мумкин

колизей

Римнинг энг асосий диққатга сазовор масканларидан бири бузилиб кетиш хавфи остида. Колизейга бир қанча ёриқлаш тушган бўлиб, яқиндагина Италия марказида кузатилгани каби яна бир зилзилага дош бера олмаслиги мумкин. Мутахассисларнинг қайд этишларича, Колизейни барпо этган қадимги римликлар сейсмик вазиятдан яхши хабардор бўлишган ва архитектура ёдгорлигини эҳтимолий зилзилаларга бардошли қилиб бунёд этишган. Бироқ яқиндагина кузатилган ер силкинишлари амфитеатрга жиддий зиён етказди. Иншоот ўзининг 2000 йиллигигача туриб бера олмаслиги мумкин. Якшанба куни Италияда 6,5 магнитудали зилзила қайд этилди. У 25 минг кишини бошпанасиз қолдириб, 100 шаҳарда вайронагарчиликларни келтириб чиқарди.

Н.Қосимова тайёрлади

Хитой гидроэнергетика ривожи кредит маблағлари ажратади

Хитой

 Хитой билан Ўзбекистонда гидроэнергетика соҳасини ривожлантириш бўйича келишувлар имзоланди. Мазкур келишувлар доирасида Ўзбекистонга қиймати қарийб 3 миллиард долларга тенг бўлган кредит маблағлари жалб этилади. Мазкур маблағлар, хусусан, Ўзбекистонда янги насос станцияларини қуриш ва мавжуд 299 та станцияни модернизация қилишга йўналтирилади.

 696 киши хавфсиз ҳудудларга кўчирилди

хавфсиз худуд

Сел, сув тошқини ва кўчки хавфи остида яшаётган 151 хўжаликдан 696 киши хавфсиз жойларга кўчирилди, деб хабар қилди. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги матбуот хизмати. Жумладан, Сурхондарёда 515, Самарқандда 71, Тошкентда 61, Наманган вилоятида 11 киши вақтинча яшаш учун кўчирилди. Қашқадарё вилоятида 21 киши доимий яшаш учун хавфсиз ҳудудга кўчирилди. 1 та хўжалик 5 нафар фуқаро уй-жойига хавф солган кўчки массаси махсус техника ёрдамида олиб ташланиб, хавф бартараф этилди. Самарқанд вилоятида 12 фуқарони муҳофаза қилиш мақсадида, қирғоқ мустаҳкамлаш ишлари олиб борилиб, уларга бўлган хавф бартараф этилди. Йил бошидан буён Андижон, Фарғона, Жиззах ва Наманган вилоятларида жами бўлиб 167,6 минг метр куб тош-шағал ишлари, 13,5 минг метр куб харсанг тош ишлари амалга оширилди.

Дунёнинг 50 дан ортиқ мамлакатига экспорт

узагромет

Ўзбекистонда етиштирилаётган мева ва сабзавотлар сархил ва қайта ишланган ҳолатда дунёнинг 50 дан ортиқ мамлакатига экспорт қилинмоқда. 2017 йилнинг биринчи чорагида «Ўзагроэкспорт» АЖ томонидан 101,8 минг тонна мева ва сабзавот экспорти амалга оширилган, бу кўрсаткичларнинг 6,7 минг тоннага ёки 107 фоизга ошишидан далолатдир. Муайян турдаги мева-сабзавот маҳсулотлари экспорти ҳажмининг ўсиши ҳам кузатилмоқда. Шу жумладан, жорий йилнинг 1 апрель ҳолатига кўра, узум экспорти — 21 карра, мева экспорти — 3 карра ошди. Йил бошидан буён умумий қиймати 13 миллион долларга тенг 21,1 минг тонна мош экспорт қилинган. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 320 фоизга кўп демакдир.

Наргис ҚОСИМОВА

Қуёш қувватли самолёт ҳавога кўтарилди

куеш самолет

Швейцариянинг Пайернида SolarStratos’нинг биринчи парвози муваффақиятли якунланди. Стратосфера самолёти фақатгина қуёш энергиясидан фойдаланади. Учувчи Дамиан Хишье SolarStratos’ни 300 метр баландликка кўтариб, у ерда 7 дақиқа давомида бўлиб турган ҳамда ерга қайта муваффақиятли қўндирган. Барча конструкцияни етарли қувват билан таъминлаш учун унга жуда йирик қанотлар ўрнатилди, уларнинг узунлиги 25 метрга тенг. Қанотлар қуёш панеллари билан қопланган, улар двигатель учун энергия ишлаб чиқаради. SolarStratos стратосферага эса 2019 йилда парвоз қилади.

 Ҳаёт кечириш мумкин бўлган экосайёра топилди

экосайёра

Астрономлар бизнинг Қуёш тизимига яқин сайёрани аниқлашди. Гап, инсон яшаши мумкин бўлган Проксима Б экзосайёраси ҳақида бормоқда. Лондондаги Қиролича Мария университети бир гуруҳ олимларининг хулосаларига кўра, Ерга бундан ўхшаш экзосайёра йўқ ва бўлиши ҳам мумкин эмас Проксима Б экзосайёраси Қуёш тизимидан атиги 4,2 ёруғлик йили масофасида жойлашган. Бошқача ифодалаганда, Қуёш билан Ер ўртасидаги масофадан 266 минг марта узоқроқда. Шу пайтга қадар, бизга энг яқин сайёралар сифатида TRAPPIST-1 юлдузи атрофидаги сайёралар ҳисобланарди. Ердан уларгача бўлган масофа эса 40 ёруғлик йилига тенгдир. Проксима Б сайёрамиз вазнидан 1,3 марта оғирроқ бўлиб, Юлдузи билан оралиғи Қуёш ва Ер масофасининг 5 фоизига тенг. Шунга қарамай,  Проксима Центавра Қуёшдан анча совуқроқ бўлгани сабабли, Проксима Б сатҳида суюқ сув бўлиши эҳтимоли бор.

 Нью-Йоркдаги дарёга 140 минг литр нефть маҳсулоти тўкилди

нефть

Нью-Йоркда Ист-Ривер кемалар ўтиш бўғози минглаб литр нефть маҳсулотлари билан ифлосланди. Бу Consolidated Edison энергетика компанияси объектида содир бўлган ҳодиса оқибатида юз берди. Ист-Ривер бўйлаб йўл нефть билан ифлосланиш натижасида бироз секинлик билан кечади. Ташкилот ходимлари барча кемалар учун йўлни тўсиб қўйган ҳолда “хавфсизлик зоналари”ни ташкил қилишди. Ҳозирда қирғоқ ва сувни нефтдан тозалаш жараёни давом этмоқда.

Ҳаво ҳарорати  1,5 даражага кўтарилиши мумкин

хаво харорат

Инсониятнинг иқлим бўйича Париж келишуви шартларини бажармаслиги 5-7 йилдан кейин сайёрамиздаги кўплаб ҳудудларнинг музликлар эришидан сув остида қолишига олиб келувчи глобал исиш жараёни бошланишига сабаб бўлиши мумкин ва 2024 йилда сайёрамиздаги ҳаво ҳарорати ўртача 1,5 даражага кўтарилади. Бу эса Арктикадаги музликлар эриши ва Дунё океани сатҳининг кўтарилиши, сўнгра сайёрамиздаги кўплаб ҳудудларнинг сув остида қолиши ва инсониятнинг таназзулига олиб келиши мумкин. Шунингдек, иқлим зоналари сурилиши, кўплаб шаҳарлар йўқ бўлиб кетиши, уларнинг аҳолиси эса ҳалокатга маҳкум бўлиши мумкин.

Наргис ҚОСИМОВА

Табиий хладагентлардан самарали ва хавфсиз фойдаланиш

тадбир

Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси, Глобал экологик жамғарма (ГЭЖ) ва БМТ Тараққиёт Дастурининг “Иқтисодий ўтиш давридаги мамлакатлар минтақасида ГХФУлардан фойдаланишни жадал қисқартиришнинг дастлабки бажарилиши” қўшма лойиҳаси доирасида Давлат экология қўмитаси давлат ва хусусий тармоқларнинг озон қатламига таъсир этувчи ГХФУлардан фойдаланишни ва улар импортига қарамлилигини аста-секинлик билан камайтиришга қаратилган имкониятини ошириш мақсадида «Табиий хладагентлардан самарали ва хавфсиз фойдаланиш» мавзусида семинар-тренинг ташкил этилди.

Унда, Давлат экология қўмитаси вакиллари, хориж экспертлари, давлат ташкилотлари, Германиянинг HEAT GmbH мустақил консалтинг фирмаси ва хусусий корхоналарнинг ҳавони совутиш тармоқлари мутахассислари ҳамда оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этдилар.

Таъкидландики, Ўзбекистон Республикаси экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси Ўзбекистондаги БМТнинг Тараққиёт Дастури билан ҳамкорликда озон қатламига таъсир қилувчи гидрохлорфторуглеродларнинг (ГХФУ) импорти ва истеъмолини аста-секинлик билан камайтириш бўйича давлат ва хусусий сектор салоҳиятини оширишга қаратилган чора-тадбирларни амалга ошириб келмоқда.

Тадбирда иштирокчилар озон қатламига зарар етказмайдиган ҳамда глобал исиш салоҳияти паст бўлган муқобил совитиш агентларининг хусусиятлари билан батафсил танишдилар (масалан аммиак, карбонат ангидрид ва углеводлар). Шунингдек, совитиш соҳасида хавфсиз ва самарали қўллаш истиқболлари ҳам муҳокама қилинди.

Тадбирнинг биринчи қисмида иштирокчилар атроф-муҳитни муҳофаза қилишнинг турли жиҳатлари, шунингдек, дунёда озонни емирувчи моддаларни босқичма-босқич камайтириш масалаларига алоҳида тўхталиб ўтилди.

Таъкидландики, ўтган асрнинг 80-йилларидаёқ хлорфторуглерод (ХФУ) ва гидрохлорфторуглерод (ГХФУ) каби моддалар ердаги ўсимлик ва ҳайвонот дунёсини қуёшнинг зарарли ультрабинафша нурларидан ҳимоя қилувчи озон қатламини емириш қобилиятига эга эканлиги исботланган. Озон қатламини ҳимоя қилиш тўғрисидаги Вена конвенцияси (1985 йилда қабул қилинган) ва Озон қатламини емирувчи моддалар бўйича Монреал баённомаси (1987 йилда қабул қилинган) ҳамда унинг тўрт қўшимчасига мувофиқ, ривожланган давлатларда ХФУнинг истеъмоли 1996 йилда, ривожланаётган мамлакатларда эса – 2010 йил 1 январдан тўхтатилган. ГХФУнинг истеъмоли эса ривожланган давлатларда 2020 йилгача, ривожланаётган мамлакатларда эса – 2030 йилгача тўхтатилиши лозим.

Тренингнинг асосий қисмида иштирокчилар Европа Иттифоқи давлатларининг совитиш соҳасида қўлланадиган норма ва стандартлари борасидаги тажрибаси билан танишдилар, совитиш техникасининг асосий принциплари, табиий совитиш агентларининг хусусиятлари (аммиак, карбонат ангидрид ва углеводородлар), табиий совитиш агентлари билан ишлашнинг хавфсизлик нормалари, қоидалари ва тартиблари, табиий совитиш агентларида ишлайдиган ускуналарни ўрнатиш, ишга тушириш, таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатиш каби масалалар кенг муҳокама қилинди. Муҳокамалар чоғида, таъкидландики, табиий совитиш агентларини қўллаш нафақат совитиш тизимининг самарадорлигини оширади, балки энергияни ҳам тежайди. Бунда ташламаларнинг камайиши натижасида атроф-муҳитга камроқ зиён етади.

Шу ўринда айтиб ўтиш лозимки, Ўзбекистон 1993 йил 18 майда Озон қатламини ҳимоя қилиш тўғрисидаги Вена конвенцияси ва Озон қатламини емирувчи моддалар бўйича Монреал баённомасига қўшилган ва унинг тўртта қўшимчасини ратификация қилган. Монреал баённомасига кўра, Ўзбекистон 2020 йилга қадар ГХФУлардан босқичма-босқич 99,5% га фойдаланиш ва истеъмолдан чиқаришни кўзда тутган, батамом истеъмолни тўхтатиш эса 2030 йилгача режалаштирилган.

Тадбир давомида йиғилиш иштирокчилари томонидан кўплаб фикр-мулоҳазалар билдирилди, шунингдек улар ўзларини қизиқтирган барча саволларга тўлиқ ва атрофлича жавоб олишди.

 

Давлат экология қўмитаси

Ахборот хизмати